Yangın söndürme sistemlerinde suyun boru içerisinde
bulunması yeterli değildir. Bir sprinkler başlığı açıldığında oluşan gerçek
su akışının algılanması, sistemin yangına müdahale ettiğinin kontrol
sistemine iletilmesi açısından kritik bir adımdır.
Bu nedenle ıslak sprinkler tesislerinde kullanılan akış
şalterleri, boru hattındaki su hareketini elektriksel bir kontak bilgisine
dönüştürerek yangın izleme ve alarm sistemlerinin önemli bir parçasını
oluşturur.
Sprinkler Açıldığında İlk Değişen Şey: Akış
Normal durumda ıslak sprinkler boruları basınçlı suyla
doludur ancak sürekli bir akış bulunmaz.
Yangın nedeniyle bir sprinkler başlığı aktive olduğunda su
çıkışı başlar ve boru hattında akış meydana gelir. Ana kolon, dağıtım veya zon
hattına yerleştirilen uygun bir waterflow switch, bu değişimi
algılayarak alarm sistemine sinyal gönderilmesinde kullanılabilir.
Potter’ın VSR serisi de tam olarak bu prensiple çalışır.
Üretici, bu cihazları ıslak sprinkler sistemlerinde kullanılan vane tipi
waterflow alarm switch olarak tanımlar; büyük tesislerde bölüm bazlı akış
algılama için de kullanılabileceklerini belirtir.
Tipik mantık şöyledir:
Sprinkler Açılır → Su Akışı Başlar → Akış Algılanır →
Kontak Değişir → Yangın Alarm Sistemi Bilgilendirilir
Büyük Tesislerde Hangi Bölgede Akış Başladığını Bilmek
Fabrika, rafineri, depo veya büyük üretim tesislerinde
sprinkler sistemi birçok farklı zona ayrılabilir.
Bu durumda yalnızca ana hatta akış olduğunu bilmek yerine, hangi
bölümde su akışının başladığını tespit etmek işletme ve acil durum yönetimi
açısından önemli olabilir.
Potter, VSR-FEX modelinin büyük sistemlerde sectional
waterflow detector olarak da kullanılabileceğini açıkça belirtmektedir.
Bu yaklaşım sayesinde akış kontrolü;
Ana Riser → Zon 1 → Zon 2 → Zon 3
gibi farklı bölümlerde yapılabilir ve yangın sırasında aktif
olan hat daha hızlı belirlenebilir.
Tehlikeli Sahalarda Standart Bir Elektrik Ekipmanı
Yeterli Değildir
Petrol ve gaz tesisleri, petrokimya sahaları, solvent
depolama alanları ve bazı kimya tesislerinde sprinkler hattı patlayıcı
atmosfer oluşabilecek bölgelerden geçebilir.
Bu durumda akış algılama ekipmanının yalnızca su akışını
kontrol etmesi değil, bulunduğu tehlikeli saha için uygun koruma yapısına sahip
olması gerekir.
Potter’ın VSR-FEX modeli özellikle hazardous location
içerisinde bulunan wet sprinkler sistemleri için explosion-proof waterflow
switch olarak geliştirilmiştir ve ürün için ilgili hazardous-location
sınıflandırmaları ile ATEX dahil çeşitli onaylar belirtilmektedir.
ENSİM DX-EFS ürün ailesinde de patlayıcı gaz ve toz
ortamlarına yönelik ATEX sertifikalı exproof akış şalteri seçenekleri
bulunmaktadır. DX-EFS 41; sıvı, hava ve gaz hatlarında akışın başlaması veya
durması durumunda NA/NK kontak çıkışı sağlayabilen exproof bir modeldir.
DX-EFS Bu Proseste Ne Sağlar?
Akış şalterinin temel avantajı, boru hattındaki fiziksel
hareketi doğrudan bir elektriksel sinyale dönüştürmesidir.
Uygun model ve proje tasarımıyla DX-EFS tipi bir akış
şalteri;
- su
akışının başladığını algılamak,
- hattın
akış durumunu kontrol sistemine aktarmak,
- zon
veya proses hattında flow/no-flow kontrolü oluşturmak,
- tehlikeli
sahalarda exproof akış kontrolü sağlamak
amacıyla değerlendirilebilir. DX-EFS ailesinin resmi ürün
bilgilerinde de akış başladığında veya durduğunda kontak çıkışı oluşturduğu ve
ATEX sertifikalı exproof modeller bulunduğu belirtilmektedir.
Yangın Sistemlerinde Sertifikasyon En Az Akış Algılama
Kadar Önemlidir
Sprinkler sistemleri sıradan proses hatlarından farklıdır;
doğrudan can ve tesis güvenliği ile ilişkilidir.
Bu nedenle bir akış şalterinin teknik olarak su akışını
algılayabilmesi, her yangın alarm uygulamasında kullanılabileceği anlamına
gelmez.
Örneğin Potter VSR-FEX, üretici tarafından özel olarak
sprinkler waterflow alarm uygulaması için sunulmakta ve UL, FM ve ilgili yangın
sistemi standartlarına yönelik onayları belirtilmektedir.
DX-EFS’in sprinkler veya yangın alarm sisteminde
kullanılmasının planlandığı projelerde ise ATEX uygunluğunun yanında
projenin istediği yangın sistemi sertifikaları, yerel yönetmelikler, alarm
paneli gereksinimleri ve teknik şartname ayrıca kontrol edilmelidir.
Akış Başladığında Sistem Bunu Bilmelidir
Bir sprinkler sisteminin görevi yalnızca yangına su
ulaştırmak değildir. Sistemin gerçekten devreye girdiğinin mümkün olduğunca
hızlı ve güvenilir şekilde algılanması da gerekir.
Akış şalterleri, boru hattındaki su hareketini elektriksel
bir bilgiye dönüştürerek bu kontrol zincirinin önemli bir parçasını oluşturur.
Özellikle tehlikeli alanlarda ise doğru akış algılamanın
yanında exproof ekipman seçimi de kritik hale gelir.
ENSİM DX-EFS serisi, ATEX sertifikalı exproof modelleri ve
akış var/yok kontak çıkışı sayesinde tehlikeli endüstriyel sahalardaki akış
kontrol uygulamalarına çözüm sunar. Yangın sprinkler sistemlerinde kullanımı
planlanıyorsa, seçilen modelin projenin gerektirdiği özel yangın sistemi
onaylarına uygunluğu ayrıca doğrulanmalıdır.